Cofnięty licznik po zakupie auta — co robić, gdzie zgłosić i jak odzyskać pieniądze

Sygnały cofania licznika mają różną wagę. Odczyt z badania technicznego wyższy niż obecny stan licznika albo faktura z serwisu z większym przebiegiem to twarde fakty z datą. Wytarta kierownica, zmęczony fotel czy luzy w zawieszeniu to tylko poszlaki — sugerują duży przebieg, ale same niczego nie przesądzą, bo zużycie zależy też od sposobu eksploatacji.

Metody wykrywania cofniętego licznika przed zakupem opisujemy szczegółowo w osobnym artykule o tym, jak rozpoznać cofnięty licznik. Tutaj zakładamy, że auto jest już Twoje, a pytanie brzmi nie „czy kupić”, tylko „co teraz”. Zanim zadzwonisz do sprzedającego, zbierz to, co da się zebrać bez jego udziału — po pierwszej rozmowie ogłoszenie może zniknąć, a wersja wydarzeń się zmienić.

Pytanie, jak sprawdzić, czy licznik był cofany, ma po zakupie tę przewagę, że auto stoi u Ciebie i masz czas. Najmocniejsze są dowody z niezależnych źródeł, opatrzone datą i przebiegiem, na które sprzedający nie miał wpływu.

• —Historia pojazdu z CEPiK — bezpłatny raport na historiapojazdu.gov.pl pokazuje odczyty drogomierza zapisane przy badaniach technicznych, a od 2020 r. także przy kontrolach drogowych. Potrzebujesz numeru rejestracyjnego, VIN i daty pierwszej rejestracji. Zapisz raport jako plik albo zrób zrzuty ekranu.
• —Raport VIN z płatnego serwisu — zbiera dane także z zagranicznych baz, więc przy aucie sprowadzonym bywa jedynym źródłem odczytów sprzed rejestracji w Polsce.
• —Historia serwisowa — faktury, książka serwisowa, wydruki z ASO. Autoryzowany serwis marki często ma w systemie historię wizyt z przebiegiem, więc warto zapytać o wydruk.
• —Przebieg zapisany w sterownikach — diagnostyka komputerowa w wielu modelach pozwala odczytać wartości przebiegu z innych modułów niż zegary albo zdarzenia zapisane wraz z przebiegiem. Zachowaj raport z datą i numerem VIN.
• —Ślady w aucie — naklejki z wymiany oleju, zawieszki serwisowe, stare dokumenty w schowku.
• —Ogłoszenie i umowa — zrzut ekranu ogłoszenia z podanym przebiegiem, umowa lub faktura ze stanem licznika, wiadomości wymienione ze sprzedającym.

Przy większej kwocie przydaje się opinia rzeczoznawcy samochodowego. Pomaga uporządkować dowody i oszacować, o ile auto z rzeczywistym przebiegiem jest warte mniej niż auto z przebiegiem deklarowanym. W ewentualnym procesie sąd może jednak powołać własnego biegłego, więc prywatna opinia służy przede wszystkim do rozmów i uzasadnienia żądania.

Diagnosta przy każdym badaniu technicznym odczytuje stan drogomierza i przekazuje go do centralnej ewidencji pojazdów. To dzięki tym wpisom historia przebiegu w ogóle istnieje. Jeżeli licznik cofnięto po ostatnim badaniu, przy kolejnym w historii pojawi się odczyt niższy od poprzedniego — i ta rozbieżność zostaje w ewidencji na stałe.

Wbrew obawom niższy przebieg nie jest usterką techniczną, więc sam w sobie nie powoduje negatywnego wyniku badania. Historii nie da się też „wyczyścić”: wpis może poprawić tylko stacja, która go wprowadziła, i tylko wtedy, gdy popełniono przy nim błąd. Od 1 stycznia 2020 r. stan licznika spisuje również policja podczas kontroli drogowych, więc odczyt niższy od wcześniejszych wpisów może skończyć się pytaniem o wyjaśnienia. Zebrane dokumenty pomagają wtedy pokazać, że rozbieżność powstała przed zakupem.

Jeśli sprzedający tłumaczy niższy przebieg wymianą zegarów, sprawdź, czy wymiana zostawiła ślad. Prawo o ruchu drogowym dopuszcza wymianę drogomierza tylko w określonych sytuacjach, na przykład gdy przestał działać, i nakłada na właściciela obowiązek zgłoszenia się na stację kontroli pojazdów w ciągu 14 dni od wymiany. Diagnosta odnotowuje wtedy wskazanie nowego licznika.

Pierwszy kontakt warto przeprowadzić spokojnie i rzeczowo. Część sprzedających, zwłaszcza tych, którzy sami kupili auto z cofniętym licznikiem, po zobaczeniu dowodów jest skłonna do ugody. Lepiej pisać niż dzwonić, bo wiadomość tekstowa lub e-mail zostawia ślad.

Jeżeli rozmowa nic nie daje, wyślij pisemne wezwanie. Powinno zawierać:

1. 1Dane stron, datę i miejsce zawarcia umowy, markę, model i numer VIN auta.
2. 2Przebieg deklarowany w ogłoszeniu i umowie oraz przebieg ustalony na podstawie dowodów.
3. 3Wykaz załączonych kopii dokumentów — raportu z CEPiK, faktur, wyników diagnostyki.
4. 4Konkretne żądanie: obniżenie ceny o wskazaną kwotę albo odstąpienie od umowy i zwrot ceny.
5. 5Termin na odpowiedź i informację, że po jego upływie podejmiesz dalsze kroki prawne.

Pismo wyślij listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, a kopię zachowaj. Oświadczenie o obniżeniu ceny lub odstąpieniu od umowy wywołuje skutki prawne, dlatego przy większej kwocie dobrze jest dać je do przejrzenia prawnikowi, zanim trafi do sprzedającego. Pisz o faktach i swoich roszczeniach, bez gróźb i ocen.

Przebieg to cecha auta, którą sprzedający deklarował w ogłoszeniu, w umowie albo w rozmowie. Jeśli rzeczywisty jest wyraźnie wyższy, auto nie ma właściwości, które miało mieć. Zasady zależą od tego, kto był sprzedawcą, więc najpierw sprawdź umowę lub fakturę. Zdarza się, że komis tylko pośredniczy, a stroną umowy jest osoba prywatna.

• —Zakup od osoby prywatnej — rękojmia z Kodeksu cywilnego. Sprzedawca odpowiada, jeżeli wada zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat od wydania auta. Możesz żądać obniżenia ceny albo odstąpić od umowy, przy czym odstąpienie nie przysługuje przy wadzie nieistotnej. Oświadczenie trzeba złożyć co do zasady w ciągu roku od stwierdzenia wady.
• —Zakup od przedsiębiorcy przez konsumenta — od 1 stycznia 2023 r. obowiązują przepisy ustawy o prawach konsumenta o braku zgodności towaru z umową. Przedsiębiorca odpowiada za niezgodność ujawnioną w ciągu dwóch lat od wydania auta i domniemywa się, że istniała już w chwili wydania. Przebiegu nie da się naprawić, więc w praktyce chodzi o obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy.
• —Podstęp — jeśli sprzedający świadomie wprowadził Cię w błąd, Kodeks cywilny pozwala uchylić się od skutków oświadczenia woli. Robi się to pisemnym oświadczeniem do drugiej strony w ciągu roku od wykrycia błędu.

W umowach między osobami prywatnymi często pojawiają się formułki typu „sprzedający nie odpowiada za przebieg” albo zapis o wyłączeniu rękojmi. Takie wyłączenie jest co do zasady dopuszczalne, ale bezskuteczne, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę. Przy podstępnym zatajeniu upływ terminu na stwierdzenie wady również nie zamyka drogi. Haczyk polega na tym, że to kupujący musi wykazać, że sprzedający o cofnięciu wiedział. Przedsiębiorca sprzedający konsumentowi nie może natomiast dowolnie ograniczać swojej odpowiedzialności.

Odszkodowanie za cofnięty licznik zwykle sprowadza się do obniżenia ceny o różnicę wartości między autem z przebiegiem deklarowanym a autem z przebiegiem rzeczywistym. Tę różnicę najłatwiej uzasadnić wyceną rzeczoznawcy. Obok obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy można co do zasady żądać naprawienia szkody, a jej zakres zależy między innymi od tego, czy sprzedający ponosi odpowiedzialność za cofnięcie. Gdy strony nie dochodzą do porozumienia, zostaje mediacja albo pozew. Konsument w sporze z komisem może bezpłatnie zwrócić się do miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów.

Cofanie licznika jest w Polsce przestępstwem z art. 306a Kodeksu karnego, który obowiązuje od 25 maja 2019 r. Kto zmienia wskazanie drogomierza pojazdu mechanicznego lub ingeruje w prawidłowość jego pomiaru, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Tej samej karze podlega osoba, która zleca taki czyn. W wypadku mniejszej wagi przepis przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat.

Zawiadomienie o przestępstwie składa się na policji — zwykle w najbliższym komisariacie lub komendzie — albo w prokuraturze. Można to zrobić osobiście, ustnie do protokołu, albo pisemnie, wysyłając pismo pocztą lub składając je w biurze podawczym. Zawiadomienie nic nie kosztuje. Jako pokrzywdzony możesz poprosić o potwierdzenie jego złożenia z sygnaturą sprawy.

1. 1Twoje dane kontaktowe i dane sprzedającego, jeśli je znasz.
2. 2Opis transakcji: data, miejsce, cena, sposób zapłaty, dane auta z numerem VIN.
3. 3Przebieg deklarowany przy sprzedaży i przebieg wynikający z dowodów.
4. 4Wykaz załączonych kopii dokumentów i informację, gdzie są oryginały.
5. 5Wskazanie, że czujesz się pokrzywdzony i chcesz brać udział w postępowaniu.

Art. 306a obejmuje tego, kto zmienił wskazanie licznika, i tego, kto to zlecił. Sprzedający, który sam niczego nie zmieniał, ale świadomie sprzedał auto z fałszywym przebiegiem, może odpowiadać na innej podstawie — przed wprowadzeniem art. 306a takie sprawy prowadzono zwykle jako oszustwo. Kwalifikację czynu ocenia prokuratura, nie musisz jej wskazywać.

Postępowanie karne nie zwraca pieniędzy automatycznie. Przy skazaniu sąd na wniosek pokrzywdzonego orzeka obowiązek naprawienia szkody, więc warto taki wniosek złożyć. Droga karna i cywilna mogą biec równolegle.

Przy autach sprowadzonych polska historia przebiegu zaczyna się zwykle od pierwszego badania technicznego przed rejestracją. Jeżeli licznik cofnięto za granicą albo tuż przed tym badaniem, historia w CEPiK wygląda czysto, bo pierwszy zapisany odczyt jest już po cofnięciu. Dowodów trzeba wtedy szukać w raportach VIN z zagranicznych baz, w zagranicznych dokumentach serwisowych i w odczytach sterowników.

Taka sytuacja zmienia ocenę sprzedającego. Jeżeli sam kupił auto z cofniętym licznikiem i o tym nie wiedział, jego odpowiedzialność karna jest wątpliwa — niczego nie zmieniał ani nie zlecał. Zawiadomienie można złożyć, ale trzeba liczyć się z tym, że ustalenie sprawcy za granicą bywa bardzo trudne.

Inaczej jest z odpowiedzialnością cywilną. Rękojmia nie zależy od winy, więc sprzedawca odpowiada za wadę także wtedy, gdy o niej nie wiedział. Wyjątek to umowa między osobami prywatnymi ze skutecznie wyłączoną rękojmią — jeśli sprzedający nie wiedział o cofnięciu, nie było podstępu i wyłączenie może się utrzymać. Komis lub dealer sprzedający auto konsumentowi odpowiada na zasadach ustawy o prawach konsumenta, a swoich roszczeń może szukać u własnego dostawcy.

Dochodzenie roszczeń kosztuje czas i pieniądze. Na rachunek składają się raport VIN, diagnostyka, ewentualna opinia rzeczoznawcy, wynagrodzenie pełnomocnika, opłata sądowa zależna od wartości sporu i zaliczka na biegłego, jeśli sąd go powoła. Przegrywający proces co do zasady zwraca koszty wygrywającemu, ale to nie gwarancja, że faktycznie je odzyskasz.

• —Ugoda bywa najszybszym i najtańszym rozwiązaniem, nawet jeśli kwota jest niższa od żądanej.
• —Proces cywilny trwa miesiące, a nie tygodnie, i wymaga cierpliwości.
• —Postępowanie karne może ukarać sprawcę, ale samo nie oddaje pieniędzy.
• —Wygrany wyrok trzeba jeszcze wyegzekwować, a to zależy od majątku sprzedającego.
• —Przy niewielkiej różnicy przebiegu i wartości koszty sporu mogą przewyższyć możliwą korzyść.

Zacznij więc od trzech pytań: jak mocne są dowody, ile auto realnie straciło na wartości i czy od sprzedającego da się cokolwiek odzyskać. Odpowiedzi zwykle podpowiadają, czy celować w ugodę, czy w sąd.

Najtańszy spór to ten, do którego nie dochodzi. Weryfikacja przebiegu przed podpisaniem umowy kosztuje ułamek tego, co późniejsze dochodzenie roszczeń, i zajmuje godziny, a nie miesiące.

1. 1Sprawdź historię auta na historiapojazdu.gov.pl, zanim pojedziesz na oględziny.
2. 2Przy aucie sprowadzonym zamów raport VIN obejmujący zagraniczne bazy.
3. 3Poproś o faktury oraz historię serwisową i porównaj przebiegi z datami.
4. 4Zleć niezależne sprawdzenie auta, w którym weryfikacja przebiegu jest standardowym elementem.
5. 5Wpisz przebieg do umowy i zrób zdjęcie licznika w dniu zakupu.

W Car Expert 24 w Straszynie sprawdzamy auta przed zakupem niezależnie od sprzedającego: mierzymy grubość lakieru, wykonujemy diagnostykę komputerową OBD, weryfikujemy przebieg i historię pojazdu, a na koniec przekazujemy raport z rekomendacją. Pod tym samym adresem działa autoryzowana stacja kontroli pojazdów.